Zo viert Nederland oud & nieuw

Aftellen tot twaalf uur en dan naar buiten voor het vuurwerk, tot zover niets nieuws. Maar welke jaarwisselingsgebruiken kent ons land nog meer?

Als sluitpost van de feestdagen en strik om het voorbije jaar, zijn de verwachtingen voor oudjaarsavond altijd hooggespannen. Liefst sluiten we zo memorabel mogelijk af en zetten we meteen de toon voor de volgende twaalf maanden. Met goed gezelschap en de oudejaarsconference kom je al een heel eind, maar met die ene speciale jaarlijkse traditie maak je het feest écht compleet.. We nemen een paar favorieten onder de loep!

Cultureel erfgoed uit de frituur

Zeg oudjaarsavond en je denkt: oliebollen. En vice versa.. Het is dan ook een van de oudste Hollandse decembertradities. De voorloper van de bij ons bekende bol is de Middeleeuwse oliekoek,  gemaakt van houdbare ingrediënten, vet en calorierijk; hét ultieme wapen in de strijd tegen honger en kou. Met de jaren is de massieve platte koek geëvolueerd tot een luchtige bal, die tal van varianten kent: zoet, hartig, met en zonder krenten, voorzien van glitters of, lekker hip, op basis van spelt. Toch blijft het klassieke recept Neerlands favoriet, tientallen miljoenen worden er rond de jaarwisseling gebakken.. en opgesmuld.   

oliebollen

Knallende kurken

Proosten op het nieuwe jaar doen we niet met een dagelijkse tafelwijn. Nee, het startschot voor de volgende ronde geven we met Champagne: de extravagante bubbeldrank uit de Noord-Franse Champagnestreek, waar een tijdrovend maakproces aan vooraf is gegaan. Feestelijk druivennat met een verhaal bestemd voor speciale gelegenheden… En daar is het prijskaartje dan ook naar. Toch krijg je dat mooie ‘pop’-geluid net zo goed als je een minder dure fles ontkurkt. Wil je het oude jaar wegknallen zonder een vermogen kwijt te zijn? Pak eens een Spaanse Cava of een andere mousserende wijn die niet de officiële Champagne-titel draagt; net zo lekker en een stuk minder prijzig!

champagne

Ni'jaorstoet

In het oosten van het land, tegen de Duitse grens, hebben enkele Gelderse gemeenten recent de Ni'jaorstoet weer van stal gehaald. De ‘nieuwjaarstoet’ is een oude Achterhoekse term voor de lege zak waarmee kinderen op nieuwjaarsdag langs de deuren mogen. In ruil voor gelukwensen aan vrienden en familie, gaan er lekkernijen in de toet. Gedroogd fruit, noten en soms iets van koek of noga volgens het oude gebruik, maar tegenwoordig wordt de zak gevuld met chips, lolly’s en ander snoep. Er zijn zelfs plaatsen waar de kinderen een kant-en-klaar gevulde zak op kunnen halen, maar dat maakt de pret er niet minder om!

nieuwjaarstoet

Kniepertjes

In Drenthe bakt met aan het eind van het jaar knapperige koekjes. Deze wafeltjes worden kniepertjes genoemd, een verwijzing naar de originele smeedijzeren knijpijzers waarin het koekjesbakken op een dag allemaal begon. De kniepertjes staan symbool voor het jaar dat geweest is: plat, als een uitgelezen boek. Vanaf nieuwjaarsdag rolt men de wafeltjes direct na het bakken op tot een fijn rolletje, en vult deze met slagroom. De betekenis laat zich raden: het nieuwe jaar ligt goedgevuld voor ons, en zal zich nog moeten ontvouwen. Wafelijzer aan en bakken maar!

kniepertje

Weer eens Wad anders…

Op het Waddeneiland Terschelling geven ze écht hun eigen draai aan de jaarwisseling. Zo beginnen ze al op 30 december met de jaarlijkse ‘sleepavond’, de avond waarop  alle spullen die los op straat staan versleept worden en op andere plekken worden neergezet. Eenmaal bekomen van alle gezaaide verwarring lanceren ze het nieuwe jaar met hun eigen Terschellinger vuurwerkspektakel. Om middernacht schieten de schepen aan de kust het roodgekleurde noodvuurwerk af en laten ze hun misthoorns kinken. Een schouwspektakel waarvoor alle eilanders naar het strand toekomen.

terschelling

Carbid schieten

Knallend het jaar uit ; de een doet het met vuurwerk en de ander spuit in de rondte met bruiswijn. Maar in het oosten, noorden en zuiden van het land doen ze het met échte oorverdovende knallen, die van het traditionele carbid schieten. Carbid schieten is een plaatselijk gebruik dat sinds 2014 op de immateriële erfgoedlijst staat. Na wekenlange voorbereiding worden op oudejaarsdag oude melkbussen gevuld met een stukje carbid en wat water. De melkbus wordt afgesloten met een bal of met een deksel en ontstoken met vuur. Dit zorgt niet alleen voor een gigantische knal maar volgens de liefhebbers vooral ook voor verbroedering.

carbid schieten

Meer inspiratie?

Meld je aan voor meer binnen en buiten inspiratie!